Bir Dünya Metropolünün Hareket Merkezi
İstanbul, tarihsel derinliği ve jeopolitik konumuyla iki kıtayı birbirine bağlayan, Türkiye’nin ekonomik, kültürel ve sosyal lokomotifi olan devasa bir organizmadır. 16 milyonu aşan nüfusuyla pek çok Avrupa ülkesinden daha büyük bir nüfus hareketliliğine ev sahipliği yapan bu megapolde, "kent içi ulaşım" sadece bir hizmet sektörü değil, şehrin bekasıyla doğrudan ilgili stratejik bir unsurdur. İstanbul’da hayatın akışını sağlayan bu devasa sistemin en kritik ve kadim taşıyıcısı ise hiç kuşkusuz Özel Halk Otobüsleri sistemidir. Yarım asrı aşkın bir süredir İstanbul yollarında direksiyon sallayan, her gün milyonlarca insanı işine, okuluna ve sevdiklerine kavuşturan bu yapı; bugün sadece bir taşımacılık faaliyeti değil, milyarlarca liralık devasa bir sermaye ve emek yoğun bir sektördür.
Ekonomik ve Sosyal Bir Dinamo: Esnafın Yatırımı
Özel Halk Otobüsü işletmeciliği, kamu otoritesinin üzerinden devasa bir finansal yükü alan eşsiz bir modeldir. Bugün İstanbul caddelerinde hizmet veren binlerce aracın alım maliyeti, teknolojik yenilenmesi, bakım-onarımı, akaryakıt giderleri ve on binlerce çalışanın istihdam yükü tamamen esnafın öz sermayesi ve girişimci ruhu ile karşılanmaktadır. Bu durum, kamu maliyesi üzerinde oluşabilecek milyarlarca liralık bir yatırım yükünün özel sektör disipliniyle bertaraf edilmesi anlamına gelir. Esnaf ve sanatkâr, bu sistemde sadece bir "hizmet sağlayıcı" değil, aynı zamanda mülkiyetini ve geleceğini bu şehrin ulaşımına yatırmış, risk almış bir paydaştır. Dolayısıyla, bu kadar büyük bir sermaye birikiminin ve toplumsal hizmetin, hukuki bir belirsizlik veya idari bir inisiyatif çerçevesinde yürütülmesi, iktisadi mantıkla bağdaşmamaktadır.
Anayasal Zırh: Madde 173 ve Devletin Ödevi
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası, ekonomik hayatın tanziminde esnaf ve sanatkârı sıradan ticari yapılardan ayırarak özel bir statüye oturtmuştur. Anayasa’nın 173. maddesi, "Devlet, esnaf ve sanatkârı koruyucu ve destekleyici tedbirleri alır" hükmüyle, kamu otoritesine açık bir görev yüklemektedir. Bu madde ışığında; İstanbul ulaşım esnafını korumak sadece bir sosyal destek meselesi değil, anayasal bir emirdir. Esnafın sahip olduğu araçlar ve işletme hakları, Anayasa’nın 35. maddesiyle güvence altına alınan "Mülkiyet Hakkı" ve 48. maddesiyle düzenlenen "Çalışma ve Sözleşme Hürriyeti" kapsamında değerlendirilmelidir. Bir hukuk devletinde, milyarlarca liralık bir yatırımın kaderi, makamların geçici sahiplerinin idari takdir yetkisine veya ucu açık genelgelere terk edilemez.
Çözümün Anahtarı: Müstakil Bir Kanun ve Süresiz Çalışma İzni
Sektörün bugün yaşadığı en temel sorun "öngörülebilirlik" eksikliğidir. Bir yatırımcı, yaptığı yatırımın karşılığını ne zaman alacağını ve hukuki statüsünün gelecekte ne olacağını bilmek zorundadır. Bu bağlamda, İstanbul’un ulaşım geleceği şu iki temel sütun üzerine inşa edilmelidir:
1. Mülkiyet ve Kent İçi Toplu Taşıma Kanunu: Sektörün tüm işleyişi, hakları, yükümlülükleri ve denetim mekanizmaları ikincil mevzuatlarla değil, doğrudan bir kanunla belirlenmelidir. Bu kanun, esnafın mülkiyet ve müktesep haklarını yasal bir zırha büründürmeli, "gri alanları" tamamen ortadan kaldırmalıdır.
2. Süresiz Çalışma İzni: Toplu taşıma gibi uzun vadeli finansman ve planlama gerektiren bir alanda, süreli veya iptal edilebilir çalışma modelleri yatırım iştahını kapatır ve hizmet kalitesini düşürür. Yapılan yatırımın doğal bir sonucu olarak "Süresiz Çalışma İzni", esnafın geleceğine duyduğu güvenin teminatı olacaktır.
Ankara Temasları ve Çözüm Beklentisi
Bu haklı taleplerimizi devletimizin en üst kademelerine iletmek adına gerçekleştirdiğimiz temaslar, özellikle TBMM Bayındırlık, İmar, Ulaştırma ve Turizm Komisyonu Başkanı Sayın Adil Karaismailoğlu ile yapılan yapıcı görüşmeler bizler için umut vericidir. Ancak artık "niyet" aşamasından "icraat" aşamasına geçilmesi, esnafın alın terinin yasalarla mühürlenmesi gerekmektedir. Meclis gündemine gelecek olan yasal düzenlemeler, sadece esnafın değil, İstanbul halkının da kaliteli ve kesintisiz ulaşım hakkının teminatı olacaktır.
Güven Olmadan Sürdürülebilirlik Mümkün Değildir
İstanbul’un yükünü çeken, gecesi gündüzü olmayan binlerce ulaşım esnafının emeği, hiçbir idari keyfiyete kurban edilemeyecek kadar kıymetlidir. Güçlü bir hukuk sistemi, sadece bireyleri değil, ekonominin tüm çarklarını korur. Özel Halk Otobüsü esnafının mülkiyet ve işletme hakları kanuni güvenceye kavuştuğunda, İstanbul’un ulaşım vizyonu da o oranda güçlenecektir. Bizler, mülkiyet hakkımızın tescillendiği, yarınımızı görebildiğimiz ve anayasal güvencelerimizin kağıt üzerinde kalmadığı bir sistem için kararlılıkla çalışmaya devam edeceğiz. Unutulmamalıdır ki; esnafı güçlü olan bir şehrin, sırtı yere gelmez.
Facebook Yorum
Yorum Yazın