Ben sahadan konuşuyorum. Yönetim kurulu üyesi olarak da bu işin içinden gelen biri olarak da şunu net söylüyorum: Şubat ayında meclisten geçen düzenleme, sahada karşılık bulmadı.
Karar alındı, uygulamaya konuldu ama esnafın memnuniyeti sağlanamadı. Bugün geldiğimiz noktada esnaf ciddi anlamda zor durumda.
Maliyet Tablosu Eksik Kuruldu
Hazırlanan maliyet tablosunda esnafın yükünü doğrudan etkileyen dört ana kalem dışarıda bırakıldı. Sorunun temeli de burada başlıyor.
Bugün esnaf; tamir parasını ödeyemiyor, vergisini yatıramıyor, borçlarını çeviremiyor.
Kendi aracının gerçek maliyeti 1 milyon 100 bin – 1 milyon 200 bin lira bandına çıkmışken, 2026 için belirlenen yaklaşık 458 bin liralık maliyet karşılığı bu yükü taşımıyor. Bu tablo sahada işlemiyor.
Esnafın söylediği çok açık:
“2025 maliyet tablosu neyse o uygulansın.”
Çünkü tüm planlama, yatırımlar, borçlanmalar o tabloya göre yapıldı. Ancak yeni düzenlemede; kilometre, performans ve bazı kalemler alınırken, vergi gibi temel yükler dışarıda bırakıldı.
Bu da doğal olarak dengeyi bozdu.
Barem Sistemi Gerçeklerle Uyuşmuyor
Özellikle akaryakıt gibi sürekli artan bir maliyet kalemi, barem sistemiyle sınırlandırılmaya çalışılıyor. Ancak piyasa gerçekleri bu sistemi karşılamıyor.
Yakıt artıyor, maliyet büyüyor ama verilen karşılık sabit kalıyor.
Üstüne bir de “ölü kilometre” yükü eklenince, esnaf için zarar kaçınılmaz hale geliyor.
Denetimde Çifte Standart Algısı Var
Denetim elbette olmalı. Buna kimse karşı değil. Ancak sahada oluşan algı şu: Aynı uygulamalar herkese eşit yapılmıyor.
Özel halk otobüsü şoförlerine uygulanan yaptırımlar ile diğer uygulamalar arasında fark var. Örneğin; yaralanmalı ya da ölümlü olmayan kazalarda dahi şoförlerin sertifikalarının alınması, sektörde ciddi bir sorun oluşturuyor. Zaten zor bulunan şoförler sistem dışına itiliyor.
Araç muayenelerinde getirilen yeni düzenlemeler de esnafın yükünü artırıyor. Sıfır araçlara 1 yıl, 8 yaş üstü araçlara yılda 2 muayene zorunluluğu getirilmiş durumda. Bunun yanında sık aralıklarla yapılan ek kontroller de esnafı zorluyor.
Denetim olmalı ama sürdürülebilir olmalı.
Araç Yenileme Bu Şartlarda Zor
Filonun yenilenmesi gerektiği herkesin kabul ettiği bir gerçek. Ancak mevcut maliyet yapısıyla bunun gerçekleşmesi oldukça zor.
Esnaf 2025 koşullarına göre plan yaptı, yatırım yaptı. 2026’da değişen şartlar ise bu planları boşa çıkardı.
Bugün esnafın en büyük sorunu belirsizlik.
Hukuki Süreç Başladı
Bu nedenlerle şirketler hukuki süreci başlatmış durumda. Amaç, alınan kararın yeniden değerlendirilmesi ve sahaya uygun hale getirilmesi. Burada beklenti net: Eğer maliyet tablosu 2025 yılına göre yeniden düzenlenmezse, bu süreç devam edecek.
Toplu ulaşım bir kamu hizmetidir. Ama bu hizmeti ayakta tutan esnaftır. Esnaf ayakta kalamazsa, sistem de ayakta kalmaz. Bugün söylenen çok net: Bu maliyetlerle bu iş sürdürülemez.
Çözüm de aslında belli: Gerçekçi maliyet hesabı yapılacak, eksik kalemler eklenecek ve sahadaki gerçekler dikkate alınacak.
Aksi halde bu tabloyu taşımak mümkün değil.
Facebook Yorum
Yorum Yazın