İstanbul Toplu Taşımacılığı: Adalet, Performans ve Esnafın Hakkı

İstanbul’da toplu taşımacılık sadece bir iş değil; milyonlarca insanın hayatını doğrudan etkileyen, şehrin damarlarını besleyen hayati bir görevdir. Özel halk otobüsü esnafı, sabahın ilk ışığından gecenin geç saatlerine kadar çalışarak yolcuların güvenliğini sağlar, şehrin düzenine katkıda bulunur. Bu emeğin karşılığı adil, ölçülebilir ve desteklenebilir olmalıdır.

Performans Ödüllendirilir, Desteklenir

İyi yapılan iş, ödül görmeli; yüksek performans gösteren işletmeler desteklenmelidir. Araç kalitesi, sefer zamanlaması, yolcu sayısı ve müşteri memnuniyeti performansın temel göstergeleridir.

Dünya örnekleri ortada: Singapur, Londra, Tokyo, Seul gibi şehirlerde yüksek performans ödüllendirilir, düşük performans ise iyileştirilir. İstanbul’da da bu yaklaşım benimsenirse hem yolcu memnuniyeti artar hem de sistem sürdürülebilir hâle gelir.

• Anayasa Madde 173: Devlet, esnaf ve sanatkârın haklarını korur.

• Esnaf ve Sanatkârlar Kanunu (6762 sayılı Kanun, Madde 72-75): Esnafın yatırım ve emeği korunur, keyfi uygulamalara karşı hukuki güvence sağlanır.

• Belediye Kanunu (5393 sayılı Kanun, Madde 14-15): Belediyeler, toplu taşımacılıkta şeffaflık ve kamu yararını gözetmekle yükümlüdür.

Performans kriterleri yalnızca rakam değil, şehrin işleyen sistemi için hayati göstergelerdir: araç kalitesi, seferlerin zamanında yapılması, yolcu sayısı, müşteri memnuniyeti ve teknik-mali verilerin şeffaf şekilde raporlanması.

Gelir-Gider Dengesi: Sürdürülebilir Sistem

Toplu taşımacılık kâr amacıyla yürütülen bir iş değildir. Gelirler giderleri her zaman karşılamayabilir; bu fark doğal ve beklenen bir durumdur. Sistem, belediye ve devlet tarafından desteklenerek sürdürülebilir olmalıdır. Ücretsiz ve indirimli taşımacılık sağlanacaksa, bu fark esnaf üzerinden kapatılmamalıdır.

• Anayasa Madde 48: Herkes çalışma ve sözleşme özgürlüğüne sahiptir.

• Esnaf ve Sanatkârlar Kanunu Madde 76: Gelir ve gider dengesi dikkate alınarak destek sağlanmalıdır.

Özel Sektör Desteklenmeli, Verim Öne Çıkmalı

Özel işletmeler, belediye araçlarıyla aynı sahada aynı işi daha düşük maliyetle ve verimli gerçekleştirebilir. Yüksek performans gösteren işletmeler teşvik edilmeli ve desteklenmelidir. Kalite ve konfor, hem yolcuların hakkı hem de sistemin sürdürülebilirliği için şarttır.

İstanbul’da Ötis sistemine geçilirken, tamamen kaliteli ve konforlu bir taşımacılık planlaması yapılmıştır. Bu yapı, esnafı maliyet kaygısından korumayı ve yolcunun kaliteli, konforlu hizmet almasını hedeflemektedir. Dolayısıyla yapılan her eksiltme, maliyet kalemlerinden çıkarılan her tasarruf amaçlı karar, hem kaliteyi hem konforu bozacak, örnek sistemi savunduğumuz şekilde sürdürülebilir kılmayı zorlaştıracaktır.

Teknik ve Hukuki Temel

• Araç kalitesi, seferlerin zamanında yapılması, yolcu sayısı ve müşteri memnuniyeti objektif ölçülmelidir.

• Performans ve mali veriler bağımsız teknik kuruluşlarca denetlenmelidir.

• Yüksek performanslı işletmeler öncelikli hat ve bakım destekleriyle teşvik edilmelidir.

• Ücretsiz ve indirimli taşımacılık, belediye bütçesinden karşılanmalıdır.

• Karar süreçleri şeffaf, hukuki ve liyakat temelli olmalıdır.

• Esnaf ve Sanatkârlar Kanunu Madde 77: Keyfi uygulamalara karşı esnafın hakları korunmalıdır.

• Belediye Kanunu Madde 38: Toplu taşımacılık düzenlemeleri, kamu yararı ve eşitlik esas alınarak yapılmalıdır.

İstanbul toplu taşımacılığı, milyonlarca insanın hayatını etkileyen hayati bir görevdir. Sistem, bilimsel verilere, teknik analizlere ve objektif performans kriterlerine dayanmalıdır.

Yüksek performans gösteren işletmeler, şehrin düzenini, yolcunun güvenliğini ve konforunu sağlayan önemli paydaşlardır. Bu emeğin karşılığı adil ve ölçülebilir olmalıdır.

İstanbul, sadece bir şehir değil, tarihin, kültürün ve ticaretin kesişim noktasıdır. Toplu taşımacılık, şehrin damarlarını oluşturan hayati bir hizmettir. Emeğin hakkı korunarak sistem sürdürüldüğünde, İstanbul dünya standartlarında bir toplu taşımacılık şehri hâline gelir.

İşte bu nedenle İstanbul’da toplu taşımacılık adil, hukuki ve bilimsel temellere dayalı, sürdürülebilir olmalıdır. Her emekçinin hakkı teslim edilmeli ve şehrin kalbi güçlü atmalıdır. Çünkü İstanbul’un büyüklüğü, adalet, liyakat ve hukukun üstünlüğü ile taçlanır.